Priču o Besmrtnom puku spontano su pokrenula tri novinara iz sibirskog grada Tomska. Sergej Lapenkov, Sergej Kolotovkin i Igor Dimitriev iskoristili su tradiciju nošenja fotografija veterana koje su se sporadično dešavale širom Rusije na paradama povodom obilježavanja 9. maja, Dana pobjede nad fašizmom.

Njih trojica su uočili da je sve manje živih veterana Crvene armije iz Drugog svjetskog rata, pa su pomenutoj tradiciji dali formu, pozvavši učesnike da na paradu 2012. godine sa sobom ponesu fotografije svojih bliskih koji su učestvovali u ratu.

Nije trebalo dugo da zvanični Kremlj prepozna propagandni potencijal pokreta, te su vrlo brzo počeli da se miješaju u kadriranje volontera i organizaciju samih događaja. I pored protesta osnivača i zahtjeva da se partijski aktivisti i činovnici isključe iz cijele priče, država je reagovala organizacijom posebnog pokreta nazvanog Besmrtni puk Rusije.  Nekoliko godina kasnije pokret je uspio da se proširi na skoro 80 zemalja. Tako se jedna u suštini pozitivna inicijativa pretvorila u još jedno sredstvo Putinove izvozne narodne diplomatije zajedno sa Noćnim vukovima, RT i Sputnikom.

Reakcija na Besmrtni puk – Besmrtna baraka

Reakcije liberalne javnosti u Rusiji bile su jake, pa je tako pokrenuta akcija Besmrtna baraka koja je govorila o sudbinama žrtava represija u Sovjetskom savezu. I druge slične akcije govorile su o  teškom stanju i prevarenim živim veteranima novijih ratova u kojima su Rusija i SSSR učestovali, od Avganistana do Sirije. Geografsko širenje pokreta Besmrtni puk, poslije Bjelorusije i Ukrajine (a nakon neuspjeha u Tadžikistanu i Uzbekistanu zbog košenja sa islamskom tradicijom javnog nošenja fotografija), stiglo je i u Crnu Goru kroz angažman novinara i aktiviste Igora Damjanovića.

Igor Damjanović je svoju karijeru započeo kao novinar i kolumnista IN4S portala poznatog po kreiranju lažnih vijesti, a koji sa nalazi u prostorijama Matice srpske u Podgorici. Kasnije je uređivao lokalno izdanje Russia Beyond publikacije, koja je u vlasništvu Rossiya Segodnya (Rusija Danas) ruske državne novinske agencije, koja je izlazila uz dnevne novine Dan pod nazivom Ruska riječ. Često boravi u Rusiji i na društvenim mrežama se može vidjeti da je bio stipendista ruske Vlade. Gostuje na međunarodnim forumima u organizaciji Kremlja, a bio je i gost kavkaskih republika Ruske Federacije, gdje se sretao sa liderima Ingušetije i Dagestana.

Projekat Besmrtni puk Crne Gore pokrenut je u toku predizborne kampanje za crnogorske parlamentarne izbore 2016. godine, kada je organizovano putovanje delegacije iz Crne Gore za Rusiju i njeno učešće u paradi. Besmrtni puk je u Crnoj Gori organizovao šetnju od manastira Praskvica do spomenika poginulim borcima Narodno-oslobodilačkog rata na Čelobrdu u Budvi, kao i u Herceg Novom, opštinama u kojima je crnogorska opozicija pobijedila 2016. godine. Na okupljanjima je bilo vidljivo prisustvo aktivista različitih političkih partija, pa tako i prozapadne URA.

Štetna ideologija

Ono što, međutim, treba da nas zabrine nije šetnja, koliko ideologija tog pokreta koja se može prepoznati u objavama Igora Damjanovića, kao i na stranici Besmrtnog puka na društvenim mrežama. Antisemitizam, homofobija, islamofobija, širenje mržnje i lažnih vijesti, izvrgavanje NATO i Evropske unije ruglu, te propagandno djelovanje sinhronizovano je sa aktivnostima zvanične Moskve.

Česte su kritike na račun rada ruske opozicije, protesta u Moskvi, kao i bilo kakve saradnje Crne Gore i Srbije sa zapadnim partnerima. Veličanje lika i djela Slobodana Miloševića, Bašara al Asada, Staljina i drugih, objavljivani su i na Damjanovićevom ličnom, kao i na profilu pokreta.  Kritika državne politike Izraela, uz karakterizaciju jevrejske nacije kao licemjerne, veličanje pokreta poput Hezbolaha i režima u Siriji i Iranu, pokazuje da je misija ovog pokreta daleko prevazišla njegovu navodnu svrhu.

Zloupotreba sjećanja na II svjetski rat

Brojne su zloupotrebe sjećanja na heroje Drugog svjetskog rata i zbog toga ćemo pomenuti samo neke. Damjanović u objavi od 9. septembra piše o posjeti srpske premijerke i njene partnerke premijeru Liksemburga i njegovom partneru. Kako su oba para homoseksulane/lezbijske orijentacije on ih vrijeđa na najprizemniji način.

U objavi od 3. septembra ove godine,  na stranici Besmrtni puk Crna Gora, amplifikuju se napori ruskog Ministarstva spoljnih poslova da se revidira odnos prema paktu Molotov-Ribentrop i okupacija Poljske iz 1939. Zločini kao onaj u Katinskoj šumi pripisuju se Poljskoj koja je postala žrtvom svoje egoistične politike. Istog dana kao i u mnogo navrata ranije na istoj stranici crnogorski košarkaš Sead Šehović izvrgava se ruglu zbog učešća u kampanji podrške članstvu Crne Gore u NATO savezu.

U objavi od 22. avgusta, zbog posjete jevrejskih vjerskih vođa Ukrajine stratištu na mjestu logora u Samoboru, cijela jevrejska politička i vjerska elita naziva se licemjernom. To je u skladu sa Damjanovićevim stavovima koje objavljuje na ličnom profilu, na kome Izrael naziva zločinačkim režimom i naziva Jevreje u Americi najvećim neprijateljima Srbije i srpstva. Sve se to može pročitati u objavi od 6. jula, gdje Damjanović na svom profilu kritikuje saradnju Srbije i Izraela, ističući slike boraca Hezbolaha sa ratišta u Siriji.

Svi navedeni primjeri nedvosmisleno ukazuju šta je svrha djelovanja Besmrtnog puka u Crnoj Gori, kao i u drugim zemljama i na koji način se manipuliše antifašističkom borbom i sentimentima vezanim za nju.