Projekat Prisustvo Rusije u informacionom okruženju Zapadnog Balkana, koji je objavio Strateški komunikacijski centar izvrsnosti NATO (NATO Stratcom Centre of Excellence) istražio je na koje načine Rusija vrši uticaj na Zapadnom Balkanu, sa fokusom na medijsko okruženje. Analiza se bavi ruskim aktivnostima u Albaniji, BiH, na Kosovu, Sjevernoj Makedoniji, Crnoj Gori i Srbiji. Obrađeni su ruski interesi i sredstva uticaja, te identifikovane slabe tačke koje države Zapadnog Balkana čine podložne stranom uticaju.

Takođe, identifikovani su ruski narativi na Zapadnom Balkanu, kao i uloga lokalnih medija u širenju tih narativa. Projekat se sastojoji od četiri izvještaja, a jedan od njih, Ruski narativi prisutni u zemljama Zapadnog Balkana, analiza Sputnjika Srbija, je radio Digitalni forenzički centar.

Prisustvo ruskih narativa na Zapadnom Balkanu

Izvještaj nudi detaljnu analizu sadražaja portala Sputnjik na srpskom jeziku (Sputnjik Srbija) koji finansira Kremlj. Cilj je razumijevanje narativa o šest država Zapadnog Balkana, Evropskoj uniji i NATO, koje Rusija promoviše.

Sputnjik je poznat kao jedan od glavnih kanala ruskog uticaja u medijskom prostoru Zapadnog Balkana. Taj medij dopire do publike koja govori bosansko-hrvatsko-crnogorsko-srpskim jezikom i njegove objave često prenose lokalni mediji.

Izvještaj se zasniva na monitoringu koji je trajao od 01. januara do 31. decembra 2018. Autori su analizirali 7.193 članka o Albaniji, BiH, Kosovu, Crnoj Gori, Sjevernoj Makedoniji i Srbiji kao i o EU i NATO.

U izvještaju je identifikovano nekoliko narativa koje promoviše Sputnjik Srbija:

  • Region Zapadnog Balkana predstavlja igralište sukoba interesa između Istoka i Zapada
  • Zapadni Balkan je nestabilan i postoji visok rizik od nastanka sukoba
  • Evropska unija je hegemona
  • Zemlje Zapadnog Balkana su slabe i korumpirane
  • Ljudska prava su ugrožena
  • EU i NATO su slabi i nijesu ujedinjeni
  • NATO je agresivan i širi provokacije
  • Crna Gora želi da revidira istoriju
  • Članstvo u NATO nije korisno

Analiza pokazuje da Sputnjik pokušava da naglasi da je region podijeljen na prozapadnu i proistočnu stranu. Cilj narativa je da podstaknu osjećaj nelagode, nesigurnosti i zabrinutosti u regionu. Zapadni Balkan je predstavljen kao sljedeće mjesto sukoba NATO i Rusije, a zemlje će morati da izaberu stranu.

Predstavljeno je da države koje su bliže Zapadu poput Crne Gore, Albanije i Sjeverne Makedonije gube njihovu suverenost pod uticajem Zapada. Prikazane su kao države sa velikom stopom korupcije i kriminala u kojima se prava manjina ne poštuju. S druge strane, Srbija se konstantno prikazuje kao ekonomski uspješna država regiona.

Dok je EU predstavljena kao struktura u kojoj vlada hegemonija i koja se miješa u dijalog zemalja regiona, NATO se prikazuje da je agresivan i provokatorski nastrojen prema Srbiji i Rusiji.

Rusija je predstavljena kao zaštitnik Srba na Kosovu dok je Zapad opisan kao zaštitnik kosovskih Albanaca. Rusija je takođe opisana kao vojna sila koje se NATO plaši a istovremeno i kao žrtva NATO agresije.