Stroga kontrola emitovanja na televiziji bila je ključni element tokom skoro dvadesetogodišnje vladavine predsjednika Rusije Vladimira Putina. Velika većina Rusa i dalje najviše informacija dobija preko televizije, što Kremlju služi kao moćno oruđe za oblikovanje percepcije javnosti.

Leonid Krivenkov radio je kao kamerman za Rossiya 24, koji emituje vijesti na svaki sat 24 časa dnevno od 2006. do 2016. godine, kada se penzionisao. Radio je u Studiju 7, odakle se emituje program uživo i snimao televizijske programe u kojima su učestvovali vodeći predstavnici političkog i kulturnog života. Za to vrijeme upoznao je cijelu Sverusku državnu televizijsku i radiodifuznu kompaniju (VGTRK) u sitne detalje.

Krivenkov je za ruski servis Radija Slobodna Evropa (RSE) rekao da je oduvijek bio obazriv prema vladajućem režimu, jer kako sam govori: „..oni idu za sopstvenim interesima i obmanjuju javnost dok se pretvaraju da usvajaju zakone za opšte dobro.“

Tokom prvih par godina rada na kanalu Rusija-24, bio je šokiran cinizmom koji su ljudi osjećali prema svom poslu, jer su svi odlično znali da dezinformišu gledaoce. Jedna od omiljenih šala  reditelja i voditelja bila je: „Sada je na tebe došao red da lažeš.“ Tačno su te riječi izgovarali novinari i voditelji prije nego što bi ih pustili u program.”

Kako Krivenkov navodi, veliki broj ljudi je u zavisnom položaju i moraju da govore ono što im se kaže da govore. Zvanične plate na papiru u VGTRK-u su smiješne. Ukoliko se pojedinac iz nekog razloga ponaša nedolično, počnu da mu isplaćuju samo tu zvaničnu platu, koja mu piše u ugovoru. Onda on ili ona ili daju otkaz ili se izvine.

Uprava ima mehanizme za kontrolu zaposlenih. Mnogi zaposleni imaju kredite. Mnogi su došli iz različitih regija i kupili stanove u Moskvi. Imaju hipoteke koje moraju da otplaćuju. Tako da se drže svojih pozicija i rade onako kako im se kaže.

Međutim, kontrola medija kroz kontrolu novinara i voditelja se ne završava samo na tome.

U intervjuu je govorio o famoznih „146 procenata“ iz 2011, kao i šta stoji iza toga.

„Najpoznatija anegdota je 146 procenata osvojenih glasova na izborima za deputate Državne dume 2011. godine. (Za vrijeme emitovanja rezultata izbora za svaku stranku po regijama, državna televizija prikazala je nekoliko regija, u kojima je zbir procenata osvojenih glasova premašivao 100 odsto, uključujući i oblast Rostov, u kojoj je sedam političkih partija osvojilo 146 odsto glasova, prim.aut.) Radio sam godinama u jednom studiju sa voditeljima programa Ivanom Kudrjavtsevim i Anom Šnajder, koji su cijeloj zemlji objavili rezultate glasanja u ukupnom procentu od 146 odsto. Pitao sam Anu, Ivana i glavnu urednicu TV kanala Rusija-24 za to. Naravno, nije bilo tačno ono što je Čurov (Vladimir Čurov, tadašnji predsjednik Centralne izborne komisije) rekao – da su pojedini zaposleni dobili lijepe kuće u inostranstvu za taj potez. Cijela priča je, u stvari, daleko jednostavnija: instrukcije TV kanalu Rusija-24 koji će se procenti emitovati konkretno za stranku Jedinstvena Rusija stigle su iz Kremlja. Urednica je pitala: „A šta ćemo sa ostalim strankama?” Stigao je odgovor: „Samo prikažite ono što su osvojili”. Urednica nije imala namjeru da se raspravlja sa njima. Na kraju krajeva, Kremlj zna najbolje. Urednica je uradila tačno ono što su joj rekli. I tako ste imali 146 procenata glasova.​“

Bilo je par gostiju koji su se ponašali „dolično” tokom preliminarnih razgovora, ali su onda tokom emitovanja uživo počeli da govore istinu. U duhu toga, osvrnuo se na još jedan veliki skandal sa gostom koji je bio pozvan u emisiju o korišćenju hemijskog oružja od strane snaga Bašara al Asada. Gost je počeo da govori istinu o tome kako snage sirijske vlade proizvode i koriste hemijsko oružje. Urednik, Aleksej Kazakov, je vikao na voditelja živog programa: „Zar ne čuješ šta govori? Ućutkaj ga odmah!” Voditelj je momentalno prekinuo stručnjaka i rekao kako nema više vremena. Usledio je poziv iz Kremlja i onda je izbio skandal. Taj stručnjak se nikada više nije pojavio na televiziji.

Takođe govorio je i o pozivima koje su dobijali iz Putinove kancelarije, ali i iz različitih agencija, koji su imali formu direktive, a ticali su se „ispravke“ sadržaja vijesti.

Članak je preuzet sa Radio Slobodna Evropa. Kompletan intervju možete naći na: slobodnaevropa.org

Zajedničkom istragom Belingketa i Insajdera identifikovan je drugi agent GRU koji je bio uključen u pokušaj državnog udara 2016. godine u Crnoj Gori – Vladimir Nikolajevič Moisejev.

Interpol je raspisao potjernicu za dvojicom agenata ruske vojno-obavještajne službe, koji su osumnjičeni za organizovanje neuspjelog državnog udara 2016. godine u Crnoj Gori. Pravi identitet jednog agenta je poznat javnosti, dok je drugi bio poznat samo pod lažnim imenom. Belingket je otkrio pravi identitet drugog osumnjičenog, optuženog od strane crnogorskog tužilaštva, i potvrdio da je to zaista agent GRU.

Ime prvog ruskog agenta, Eduarda Šišmakova, i njegovo angažovanje u GRU u vijeme tih događanja u Crnoj Gori potvrđeno je u nizu istraživanja koje su sproveli Belingket i njegov istraživački partner u Rusiji – Insajder.

Druga osoba je crnogorskom tužilaštvu poznata pod lažnim identitetom, kao Vladimir Popov. Pod tim imenom njega su tražili i Interpol i crnogorske partnerske agencije, kao što se može vidjeti u sudskim spisima.

Belingket i Insajder su sada uspjeli da otkriju Popovljev pravi identitet. Pravi identitet Popova je Vladimir Nikolajevič Moisejev. Moisejev, koji je potpukovnik ili poručnik ruske vojno-obavještajne službe, rođen je 29.06.1980. godine, iste godine kad i imaginarni „Popov“.

Otkrića Belingketa u slučaju Popov/Moisejev dopunjuju važne i intrigantne detalje načina poslovanja GRU u tajnim operacijama, koji uključuju i korišćenje lažnih poslovnih operacija, i doprinose shvatanju svijeta tajnih agenata GRU, koje smo prethodno naveli u izvještaju o dva osumnjičena, Anatolija Čepiga i Aleksandera Miškina, u slučaju trovanja Skripalja. Kao u slučaju Čepiga i Miškin otkrića direktno demantuju izjave Kremlja da je „Popov“ bio nevini ruski turista kojeg je nepravedno optužila neprijateljska strana država.

Ko je Vladimir Moisejev?

Vladimir Nikolajevič Moisejev je rođen u malom selu Pivkino u Zapadanom Sibiru (sa nešto preko 500 stanovnika) u Kurganskoj regiji Urala, nedaleko od Čeljabinska. Pohađao je lokalnu školu prije nego što se preselio u Tjumen, oko 200km sjeverno od Pivkina, kako bi služio vojsku. Odmah nakon ili tokom vojne službe, Moisejev se upisao na Institut za vojni inženjering u Tjumenu, na napredni program koji štancuje vojne inženjere specijalizovane za sve – od dešifrovanja radio signala do detoniranja bombe sa daljine. Studije je završio sa činom poručnika.

Ne zna se tačno kada je GRU regrutovao Moisejeva, tokom studija ili nakon završetka. Po poslednjem praćenju Belingketa njegova registrovana adresa je bila na Vojnom institutu u Tjumenu, 2005. godine. U nekom trenutku, u periodu između 2005. i 2009. godine preselio se u Moskvu kako bi služio u specijalnoj jedinici GRU Spetsnaz, poznatoj kao vojna jedinica br. 48427. Godine 2008. specijalna jedinica Spetsnaz je učestvovala u operacijama u Gruziji tokom gruzijsko-osetijskog sukoba i rusko-gruzijskog rata. Stoga, pod pretpostavkom da je Moisejev bio raspoređen u ovu jedinicu prije 2008. godine, to bi značilo da je učestvovao u ruskim vojnim operacijama u Gruziji.

Godine 2009. Moisejev je dobio novi identitet, pod imenom Vladimir Popov. Kao i njegove kolege, osumnjičeni za slučaj trovanja Skripalja– Čepiga i Miškin, i Moisejev „postoji“ u ruskoj bazi podataka pod dva paralelna identiteta, kao Vladimir Moisejev i Vladimir Popov.

Do 2014. godine Moisejev je sa porodicom živio u domu specijalne jedinice Spetsnaz 48427, na adresi Matroskaja Tišina 10 u Moskvi. U martu 2015. godine Moisejev je dobio stan u istoj stambenoj zgradi gdje je i osumnjičeni za slučaj Skripalj, Miškin, dobio stan nekoliko mjeseci ranije. Kao i u Miškinovom slučaju stan je registrovan na Moisejevljevu ženu i djecu, a agent GRU se ne pominje u tapiji.

Pod novim tajnim identitetom, Popov je radio kao „korespondent“ i „novinar“ za časopis o osiguranju, pod nazivom Morskoe strahovanije (bukvalno: Pomorsko osiguranje). Koristio je taj identitet kako bi putovao širom Evrope u periodu od 2012. do 2016. godine. On je čak i objavljivao „članke“ – sada nefunkcionalan vebsajt  časopisa sadržao je Popovljev rad koji nabraja najbolje moreplovce svijeta. Naime, upravo je pod fasadom novinara za časopis Morskoe Strahovanije „Popov“ doputovao u Srbiju u oktobru 2016. godine.

Kako je otkirven Moisejev?

Polazna tačka za ovu istragu bili su sledeći podaci: ime „Vladimir Nikolajevič Popov“, datum rođenja 29. jun 1980., slika iz pasoša i međunarodni pasoš, koje su objavili tužioci iz Crne Gore i Interpol. U pasošu se takođe nalazilo i mjesto rođenja: „Kurganska oblast“ (na vebsajtu Interpola pogrešno je napisana kao „Kurgastaya“).

Dodatno, na raspolaganju su bile tri fotografije u boji koje je „Popov“ postavio na društvenim mrežama; jednu fotografiju sa snimka video nadzora koju je napravila srpska policija, a fotografisan je i susret Šišmakova i Popova u beogradskom parku nekoliko dana prije događanja u Crnoj Gori.

Radna pretpostavka je bila da je ime „Popov“ pseudonim. Ova hipoteza je potvrđena kad su u Belingketu dobili podatke iz pasoša i adresu osobe sa ovim imenom i datumom rođenja iz moskovske baze podataka (Larix), koja je dostupna javnosti. Pronađeno je jedno poklapanje u bazi podataka – pojedinac je imao naveden samo jedan pasoš, koji je izdat 2009. godine i u njemu je navedena „Kurganska oblast“ kao mjesto rođenja. Prethodne veze sa ovim pojedincem nisu pronađene ni u ovoj ni u nekoj drugoj bazi podataka koje su pretraživane. Pretraga je takođe pokazala adresu u Moskvi.

Tada je dobijena potvrda o vlasništvu iz ruskog zvaničnog registra nepokretnosti, Rosreestr za adresu u Moskvi. Kao vlasnici malog jednosobnog stana navedeni su supružnici u 70im godinama iz Rusije. Lociran je porodični fiksni telefon uz pomoć pretrage preko popularnog ruskog vebsajta phonenumber.to. Kontaktirali su porodicu i rekli su da nikad nisu čuli za Vladimira Popova. Ovo je učinilo prvobitnu hipotezu kredibilnijom, jer su se posmatrala slična „nasumična dodjeljivanja“ adresa i drugim tajnim agentima GRU, kao što je to bio slučaj sa Čepigom.

Nakon toga istražitelji Belingketa su potražili Vladimira Popova u moskovskoj bazi vlasnika motornih vozila. Nekolike iteracije ovih baza podataka za motorna vozila, koje je održavala agencija GIBDD, poznata i kao Ruska saobraćajna patrola, su tokom godina procurile i dostupne su na ruskim torent vebsajtovima. Iz verzije baze podataka iz 2011. godine otkriveno je da je Vladimir Popov posjedovao automobil marke Kia CEED, na osnovu toga što je imao isto godina i istu (lažnu) adresu u Moskvi kao osoba za kojom Interpol raspisuje potjernicu.

Ova nova informacija dala je tri dodatna značajna traga. Jedan je bio činjenica da je Centralni direktorat za imigraciju u Moskvi bio organ koji je izdao pasoš; ista agencija za izdavanje pasoša koja je izdala lažne pasoše Čepigi i Miškinu. Drugi trag je bio broj telefona. Treći trag su predstavljala dva broja koja identifikuju vozilo koje je u vlasništvu Popova ( broj šasije).

Koristeći ove detalje o vozilu, Belingket je uspio da se uloguje na portal elektronske usluge Vlade Rusije i dobije listu saobraćajnih prekršaja  povezanih sa tim automobilom. Pronađeno je deset neplaćenih kazni za prekoračenje brzine, od kojih su četiri bile koncentrisane blizu dvije adrese GRU u Moskvi: Koroševskoje Šose 76b (zgrada sjedišta GRU), i „Toranj“ zgrada GRU u Kimki.

Zatim je, preko onlajn pretrage telefonske baze podataka, provjeren broj telefona naveden na Popovljevoj registraciji za auto i otkriveno je da je u jednoj od njih  ime Vladimir Nikolajevič Popov.

Tada je testirana hipoteza koja je prethodno pomogla da se otkrije pravi identitet GRU agenta, Aleksandera Miškina. Pretražena je moskovska baza podataka pomoću imena i patronima koje je „Popov“ koristio, kao i pomoću datuma rođenja, 29. juna 1980., a kao džoker je ostavljeno prazno polje za prezime.

U verziji moskovske baze podataka za registraciju vozila iz 2011. godine otkriveno je jedno poklapanje. Izvjesni Vladimir Nikolajevič Moisejev naveden je kao vlasnik automobila marke Subaru Legacy Outback. Ova osoba ima pasoš izdat u oblasti Tjumena. Tjumen je grad koji se nalazi nedaleko od Kurganske oblasti, i naveden je na „Popovljevom“ sada neaktivnom VK nalogu kao mjesto studiranja, te se to poklapanje učinilo interesantnim. Međutim, ono što je još interesantnije jeste navedena adresa ovog pojedinca od 2011. godine.

Adresa je Matroska Tišina 10, sa užom specifikacijom Vojna jedinica 48427. Ovaj broj vojne jedinice je bio lažni naziv za Posebnu vazduhoplovnu izviđačku jedinicu Spetsnaz, pod komandom GRU, koja je odigrala ključnu ulogu u dva čečenska rata i u rusko-gruzijskom ratu.

Zatim je radna hipoteza bila da je Moisejev – povezujući obrazac pseudonima sa Miškinom i Šišmakovim, a takođe registraciju u vojnu jedinicu pod komandom GRU, i nadalje veza sa Tjumenom koju je imao i „Popov“ – zaista bio pravi pojedinac koji se krio iza „Popovljevog“ identiteta.

S namjerom da radi samo sa otvorenim podacima , Belingket je izabrao da ne pribavlja kopiju Moisejevljevog pasoša. Umjesto toga, pretražene su razne dodatne baze podataka koje su procurile ili su bile komercijalno dostupne u potrazi za tragovima koji su povezani sa ovim čovjekom. Pretražena je statistička baza podataka Tjumena i pronađen je Moisejev, koji je imao isti pasoš kao ovaj što je naveden niže, registrovan 2004. i 2005. godine na adresu Instituta za vojni inženjering u Tjumenu. Onda je pretražena statistička baza podataka Kurganske oblasti i pronađen Moisejev sa adresom – i datumom rođenja – registrovanom na malo selo Pivkino. Samim tim, mjesto rođenja se poklopilo sa onim navedenim u lažnom pasošu: Pivkino je u Kurganskoj oblasti.

Pretražen je onlajn saobraćajni sistem kako bi se pronašli prekršaji koje je Moisejev napravio pod pravim imenom sa Subaru automobilom. Pronađen je jedan saobraćajni prekršaj iz 2017. godine i odgovarajuća fotografija sa snimka, koja nije bila dovoljno jasna kako bi poslužila za identifikaciju.

Zatim su potražili članove porodice koji bi mogli da imaju fotografiju Moisejeva. Pretražena je statistička baza podataka Moskve i tragano je za ljudima koji nose prezime Moisejev/a i kojima je navedena adresa boravka 48427 Vojna baza jedinice u Moskvi. Pronađena je žena koja se preziva Moisejeva (po pravilu u ruskom jeziku ženska verzija prezimena Moisejev je Moisejeva), i koja je sličnog uzrasta kao Moisejev. Takođe je pronađeno dijete sa istim prezimenom i patronimom Vladimirovič (što upućuje na to da je očevo ime Vladimir). Njihova hipoteza je bila da su možda upravo pronašli Moisejevljevu ženu i dijete.

Uspjeli su da identifikuju ženin nalog na društvenim mrežama. To je bio privatni nalog na ruskoj društvenoj mreži Однокласники, zbog čega nisu mogli da pristupe fotografijama. Međutim, mogli su da pretraže listu prijatelja ovog naloga i naiđu na ženu koja je imala isti datum rođenja kao i Moisejev, i kojoj se u zagradi nalazilo prezime Moisejeva, što je uobičajen način za žene da pišu svoje djevojačko ime na društvenoj mreži Однокласники, sajt koji je prvobitno zamišljen za lociranje školskih vršnjaka. Postavljena je hipoteza da je ova žena bliznakinja Vladimira Moisejeva. Ovo je potvrđeno kad su pronašli njeno ime u statističkoj bazi podataka Pivkina.

Nalog Moisejevljeve sestre sadržao je veliku foto galeriju, uključujući fotografije djece koje je ona u komentarima nazivala djecom njenog brata Vladimira, i koja su fizički jako podsjećala na osobu poznatu kao „Popov“. Međutim, nije bilo fotografije njenog brata. Naposlijetku, naišli su na nepobitan dokaz, vezu između „Popova“ i Moisejeva  u nedavnoj verziji GIBDD baze podataka motornih vozila za stanovnike Moskve. Moisejev je u njoj naveden kao vlasnik novije verzije istog automobila kao iz 2011. godine (Subaru Outback iz 2015. godine). U ovoj bazi podataka Moisejevu je naveden telefonski broj identičan broju koji je naveden pod „Popov“ u njegovoj registraciji auta.

Štaviše, nedavna baza podataka sadržala je novu adresu Moisejeva, koja se nalazila u istom kompleksu stanova gdje je živio osumnjičeni za trovanje Skripalja, Aleksander Miškin. Zbog tačne adrese mogli su da dobiju informaciju o vlasništvu iz ruske baze podataka nepokretnosti, koja je pokazala stan sličan po veličini i rasporedu kao stan Miškina: transfer vlasništva, rasterećen bilo kakve hipoteke, direktno sa grada Moskve ( jer je grad bio prvobitni vlasnik novoizgrađene stambene zgrade) na Moisejevljevu ženu i djecu.

Tri ukrajinska vojna broda su napustila luku u Odesi 23. novembra, i stigli do ulaza u Kerčenski moreuz dva dana kasnije. Kretali su se ka luci u Mariupolju na ukrajinskoj obali Azovskog mora. Ruska obalska straža kojom upravlja FSB, nasilno je zaustavila ukrajinska plovila, pucajući na njih izazvavši namjerni sudar sa jednim od njih 25. novembra. Ukrajinska plovila su zaplijenjena a ranjeni ukrajinski mornari uhapšeni.

Incident je umalo eskalirao kada je ukrajinska mornarica poslala dva oklopna artiljerijska broda iz luke u Mariupolju u susret zaplijenjenim plovilima. Ruska vojska je u tom trenutku podigla vojne helikoptere i dva aviona lovca tipa Su-25, nakon čega je došlo do eskalacije. Ukrajinski predsjednik Petro Porošenko je odmah najavio uvođenje ratnog stanja, i predložio odluku ukrajinskoj Vrhovnoj Radi na usvajanje.

Portparolka ruskog Ministarstva vanjskih poslova, Marija Zaharova je nazvala ukrajinsku Vladu uličnim banditima koji koriste banditske metode.

Ruski ministar vanjskih poslova, Sergej Lavrov, je bio prvi koji je incident povezao sa planiranim i najavljenim susretom Trampa i Putina u Buenos Ajresu.

Međunarodna zajednica je reagovala osuđujući ruske poteze. Evropska Unija i Parlament Velike Britanije su podsjetili da Rusija nelegalno drži pod okupacijom ukrajinske teritorije i da su svi incidenti povezani sa situacijom isključivo izazvani Rusijom i da ona za njih odgovara. Članovi američkog Kongresa pozvali su na dodatne sankcije prema Rusiji i kreirali pritisak koji je doveo do otkazivanja najavljenog susreta ruskog i američkog predsjednika u argentinskoj prijestonici u kojoj se organizovao Samit G20.

Ruski mediji optužuju Ukrajinu za provokaciju

Većina ruskih novina i TV kanala je odmah počela sa kampanjom u kojoj su optužili ukrajinskog predsjednika za planiranu provokaciju koja je prema njima imala dva cilja – da kreira dodatan pritisak na Rusku Federaciju, ali i da pojača Porošenkove šanse za pobjedu na predsjedničkim izborima zakazanim za mart sljedeće godine.

Ruska štampa

“Izvestija” tvrdi da FSB posjeduje “neoborive dokaze” da je cijeli incident planirana provokacija, kao i da Rusija ima sva prava da zaplijeni plovila i uhapsi mornare.

Zvanična Vladina “Rosiskaja gazeta” tvrdi da Porošenko čini sve da izazove “konflikt u Azovskom moru”.

“Komersant” piše da Ukrajina tjera Rusiju da odgovori na kršenje zakona Ruske Federacije, i izražava bojazan da se sve može pretvoriti u međunarodni skandal koji može dovesti do dodatnih sankcija protiv Rusije. Objavljeno je nekoliko članaka o tome kako incident može uticati na rusku ekonomiju i sa njime su povezali novi pad u vrijednosti ruske rublje.

“Komsomoljska pravda” izvrgava ruglu ukrajinsku vojnu opremu i ističe “rusku vojnu superiornost”.

“Eho Moskve” predstavlja radio stanicu i internet portal za koje se vjeruje da im je dozvoljeno da ističu kritičke pozicije kao pokazni primjer Kremlja da u Rusiji postoji sloboda medija, ali se sumnja u njihovu nezavisnost jer su u vlasništvu Gasproma. Ipak, Eho je objavio interesantan blog ruskog ekonomiste Andreja Ilarionova, koji je postavio pitanje o tome da li je incident dokaz da je Rusija pored Krima sada okupirala i Kerčenski moreuz, koji je po međudržavnom ugovoru iz 2003. teritorija i Rusije i Ukrajine.

Drugi ruski opozicioni medij, Meduza, smješten u Letoniji, i osnovan od strane novinara portala lenta.ru, nakon njegovog zatvaranja i preuzimanja od strane Kremlja, objavio je izvještaj pokazujući mapu po kojoj ukrajinska plovila nikad nisu čak ni ušla u teritorijalne vode iza granice od 12 milja od obale Krima, koje je okupirala Rusija i smatra ih svojim, a koje su ukrajinske po međunarodnom pravu.

Ilarionov kao i Meduza, u pomenutom blogu na “Moskovskom ehu” tvrdi da ukrajinska plovila nisu prešla granicu od 12 milja i da su čekali 8 sati da budu obavješteni o mogućnosti prolaza, kada su ih iznenada napale i zauzele ruske snage.