Globalna zdravstvena kriza uslovljena pandemijom virusa korona, osim što je dramatično izmijenila društveno-političke, ekonomske i socijalne tokove, dala je moć društvenim mrežama da oblikuju i kreiranju percepciju stvarnosti. U vremenu svođenja znanja na kritički neobrađene informacije, izmještanje komunikacije i socijalne interakcije na društvene mreže usljed globalnih mjera izolacije, ističu se razmjere i posljedice dezinformacija i (ponovo) se otvara pitanje društvenog imuniteta na talas infodemije koji je zajedno sa virusom zapljusnuo svjetsko tlo.

Sučeljavanje na dva polja – medicinskom i polju dezinformacija dodatno usložnjava pojava vakcine koja je otvorila prostor daljim populističkim narativima i manipulacijama sa ciljem favorizovanja određene farmaceutske kompanije, odnosno države-proizvođača.    

S druge strane, regionalni mediji, dominantno iz Srbije, plasirali su proteklih mjeseci brojne pseudonaučne sadržaje kojima su nastojali kompromitovati kredibilitet i javno povjerenje u rad (zapadnih) zdravstvenih autoriteta.

Lažna vijest o uzroku smrti doktorke Topčić

Na Fejbuk profilu Marina Knežević 27. januara objavljeno je da je preminula direktorica Doma zdravlja u Drnišu, dr Blaženka Topičić nedugo nakon primljene vakcine protiv COVID-19. Da je u pitanju lažna vijesti potvrdila je lično dr Blaženka Topčić za hrvatski faktčet portal Faktograf. Istim pitanjem bavili su se i kolege iz Raskrinkavanja. Faktograf je objavio da su im iz bolnice u Šibeniku kazali da zbog zaštite podatka i Zakona o zaštiti pacijenata nijesu u mogućnosti dati detaljan odgovor zbog čega je dr Topčić došla u bolnicu. Tim putem možemo opovrgnuti neistinite navode u predmetnoj objavi koje se odnose na cjepivo i nuspojave za koje nemamo nikakva saznanja, odgovorili su iz bolnice.

Demanti univerziteta Oksford o smrti volontera

Razvoj vakcine kompanije Astra Zeneka u saradnji sa Univerzitetom Oksford pratile su spekulacije da je sumnjiva sa aspekta efikasnosti i nedovoljno bezbjedna za upotrebu nakon što je navodno utvrđeno da prouzrokuje ozbiljne neželjene događaje (hospitalizacija, životno ugrožavajuće posljedice ili smrt). Portali iz Srbije suu proteklom periodu, u senzacionalistički naslovljenim objavama pisali o smrti brazilskog dobrovoljca koji je vakcinu protiv korona virusa primio u trećoj fazi kliničkog ispitivanja. Navodimo neke od njih: EVO ŠTA NAS ČEKA: Preminuo volonter koji je primio vakcinu za koronu (Srbin.info), SVIJET U ŠOKU! Volonter umro od oksfordske vakcine protiv korona virusa! (Pravda) i BRITANSKA VAKCINA JE SMRTONOSNA! Preminuo dobrovoljac koji je učestvovao u testiranju cjepiva protiv korone! Evo šta kažu nadležni (Kurir). Nedugo nakon što je vijest postala viralna, uslijedila je reakcija Univerziteta u Oksfordu u kojoj je demantovano da je volonter preminuo od posljedica vakcine, jer volonter nije ni primio vakcinu.

I teze da zapadne vakcine utiču na sterilitet i seksualnu orjentaciju

Jedan od posljednjih obmanjujućih sadržaja o vakcini, na koji nije ostala imuna ni politička elita zapadnobalkanskih država, odnosi se na tezu da vakcine sa Zapada prouzrokuju neplodnost. Tako je predsjedavajući Predsjedništva BiH Milorad Dodik izjavio da ne vjeruje u komercijalne priče sa Zapada iz bojazni da će uticati na sterilitet stanovništva, te da će Republika Srpska vakcine dobavljati isključivo iz Rusije. Čuvena virusološkinja iz Srbije dr Ana Gligić saopštila je da ne postoji rizik po reproduktivno i opšte zdravlje vakcinisanih zapadnim vakcinama.  

Portal Srbin.info prenosi teoriju rabina Danijela Asora da vakcine protiv korona virusa pretvaraju ljude u homoseksualce. Asor dodaje i da je cjelokupna svjetska vakcinacija djelo zle svjetske vlade koja želi da uspostavi novi poredak u svijetu, što je već dobro poznata teorija zavjere. Iako ne postoje nikakvi dokazi za njegovu tvrdnju, ona je takođe u suprotnosti sa izjavama vodećih rabina koji su pozvali vjernike da se vakcinišu.

Uprkos infodemiji, u Crnoj Gori raste podrška vakcinaciji

Pandemija dezinformacija i teorija zavjere o korona virusu i vakcinama, koja je za posljedicu imala širenje straha, istakla je značaj povjerenja u rad institucija i neophodnost kontinuiranog pružanja pouzdanih informacija o vakcinama. Time bi se smanjili negativni efekti brojnih teorija zavjere i dezinformacija o vakcinama, ali i razvila odgovornost društva da identifikuje i analizira štetne narative. S tim u vezi, indikativno je nedavno sprovedeno istraživanje međunarodne nevladine organizacije Globsek, prema kojem se Crna Gora našla na prvom mjestu među državama Zapadnog Balkana, centralne i istočne Evrope po broju stanovnika koji vjeruju u teorije zavjere (četiri od deset građana).

Šta kaže struka?

Na sastanku ministarke dr Jelene Borovinić Bojović i šefa kancelarije Svjetske banke za Crnu Goru, Emanuela Salinasa, koji se održao 21. januara, ministarka je ocijenila da je trenutna situacija istovremeno i opomena i putokaz za dalje kreiranje zdravstvene politike, posebno za slučajeve koji zahtijevaju sistematičnost i organizovanost u postupanju. Dodala je i da je odgovor u vidu vakcinacije, na aktuelnu zdravstvenu krizu izazvanu pandemijom korona virusa, apsolutni prioritet. U tom smislu, ohrabrujući su rezultati posljednjeg istraživanja Ipsosa (decembar 2020) koji ukazuju da bi se gotovo svaki drugi građanin Crne Gore (42%) vakcinisao nekom od dostupnih vakcina, kao i da se broj građana koji iskazuju sumnju u vakcinu značajno smanjio (sa 22 na 17%).

Digitalni forenzički centar uputio je nadležnim institucijama (Ministarstvo zdravlja, IJZ) pitanja o svim aktuelnim temama obrađenim u tekstu, ali odgovor do izdavanja ovog
broja magazina nismo dobili.

Video istragu vodećeg ruskog opozicionara Alekseja Navaljnog, koji tvrdi da je predsjednik Vladimir Putin potrošio ogromna sredstva na ekstravagantnu palatu na Crnom moru, vidjelo je već više od 100 miliona ljudi samo desetak dana nakon objavljivanja. Tim Alekseja Navaljnog objavio je video snimak nakon što je on zatvoren po povratku u Moskvu iz Berlina, gdje se liječio od trovanja nervnim agensom novičok.

U video snimku se govori o navodnoj Putinovoj palati u odmaralištu Gelendžik, izgrađenoj neovlašćenim sredstvima članova užeg kruga Vladimira Putina, uključujući šefove naftnih kompanija i milijardere.

Kako bi osporili vjerodostojnost videa, iz Ministarstva vanjskih poslova Rusije su juče na svom Tviter nalogu napisali sljedeće: Da li su zapadni istraživački novinari već istražili zašto je u američko-njemačkom filmu ulaz u takozvanu Putinovu palatu ukrašen grbom Crne Gore?

Veliki broj ljudi je u komentarima pisao da MVP izmišlja, te da su namontirali sliku. Međutim, grb Crne Gore se zaista pojavljuje u filmu, pa nije riječ o montaži. Ta dezinformacija se brzo proširila i crnogorskim medijima. Pobjeda kasno sinoć objavljuje vijest: Na originalnom dokumentarcu tima Alekseja Navaljnog namontiran grb Crne Gore! Ubrzo to čine i Portal Analitika, Antena M (nakon reagovanja DFC-a izdali su demanti), a jutros i CDM.

Kako je zapravo došlo do toga da se crnogorski grb pojavi u dokumentarcu?

Sam Navaljni je u jednom dijelu napomenuo da su na nekim mjestima korišćena kompjuterski generisana grafika i renderi, pa može doći do manjih grešaka. U samom videu se više puta pojavljuje sporna kapija sa ruskim, a ne crnogorskim grbom (48:44 minut), kada je riječ o navodno stvarnom video materijalu. Međutim, crnogorski grb se pojavljuje na 59:35 minutu, na očigledno kompjuterski generisanom snimku, pa je tom prilikom došlo do greške onih koji su ga radili.

Da sumiramo, iz MVP Rusije nisu namontirali naš grb, kako su to tvrdili crnogorski mediji. Međutim, izostavili su ključnu informaciju da je na nekim mjestima korišćena kompjuterski generisana grafika, pa se propust zbog toga i desio. Izostavljanjem ove informacije, MVP Rusije je takođe obmanulo javnost i navelo ljude na određeni zaključak.

Jedna od udarnih vijesti noćas bila je ona da je crnogorska policija na graničnom prelazu Ranče kod srpskih državljana i jednog Pljevljaka pronašla 26.500 eura, računare i zastave Srbije.

Državljani Srbije Rastko Pleskonjić, Mileta Mitrović, Nemanja Stajić i Pljevljak Radosav Šljivančanin, koji su bili na putu za Nikšić, kontrolisani su na osnovu operativnog podatka pri ulasku u Crnu Goru. Policija je  privremeno oduzela novac i laptopove, a sjutra će uraditi provjeru računara i automobila.

Međutim, portal Novosti je pokušao da dezinformiše javnost. O čemu se radi?

U tekstu pod naslovom PRIVEDEN ZBOG SRPSKE TROBOJKE! Novi skandal u Crnoj Gori, državljanin Srbije zaustavljen na granici – u pritvoru već satima, portal Novosti objavio je dezinformaciju.

Taj portal navodi da je državljana Srbije R.P. (51) zadržala crnogorska granična policija nakon što je na graničnom prelazu Ranče ustanovljeno da u automobilu posjeduje desetak srpskih zastava.

On je, navodno, za Novosti kazao da se u CB Pljevlja nalazi već tri sata i da mu nije jasno zbog čega je toliko zadržan zbog par zastava koje su tu slučajno bile.

Na taj način izostavljeni su ključni detalji priče, odnosno da je pored zastava, zaplijenjena veća količina novca i tri laptopa, te da su to pravi razlozi njihovog zaustavljanja. Na osnovu takvog izvještavanja dodatno se podgrijava atmosfera i narativ o ugroženosti Srba u Crnoj Gori.

Isti tekst su dalje prenijeli portali IN4S, Espreso, Srbija danas.

Uoči obilježavanja Badnjeg dana i Božića objavljeni su brojni tekstovi koji su predviđali nerede i haos u Crnoj Gori, za koje bi navodno bile zadužene pristalice Mila Đukanovića. Tako su crnogorski i srpski portali IN4S, Vidovdan i Nacionalist već 3. januara počeli plasirati narative da Đukanovićeve pristalice pozivaju na ustanak za vrijeme Božića. U njima se navodi da je čin predsjednika Đukanovića da ne potpiše zakone koje mu je Skupština dostavila ohrabrio njegove pristalice skrivene u kojekakvim opskurnim organizacijama komitsko – zelenaške ideološke provinijencije da otpočnu sa manifestacijom radikalizma. Naslovi TERORIZAM u najavi za Božić: Pristalice Mila Đukanovića upućuju direktan poziv na USTANAK! i ĐE SI ZA BOŽIĆ? Pristalice Mila Đukanovića upućuju direktan poziv na ustanak! (video) dodatno pojačavaju već dovoljno zapaljive narative koji izazivaju podjele u društvu. Ti portali kao dokaze postavljaju slike i snimak bez naznake ko i gdje ih je objavio.

Tekstovi sa tri pomenuta portala do trenutka pisanja teksta sakupili su 538 interakcija na Fejsbuku, s tim da je samo članak objavljen na portalu In4s imao je 517 interakcija. Stranice i grupe koje su dijelile objave portala na Fejsbuku su: Još majke rađaju Obiliće, Nikšić Ponosni Srpski grad, Dogodine na Lovćenu, Naša Srpska, Glas naroda u Republici Srpskoj, Srpska Crna Gora, Crna Gora – Srpska Sparta, Revolucija, jedina solucija, Ne u NATO, Novi Gvozdeni Puk, Putin. Ove prosrpske stranice i grupe dijelile su članke portala IN4S i Nacionalist.  

Portali širili govor mržnje

Slični narativi plasirani su i putem beogradskih tabloida. Tako Objektiv piše o pozivu na ustanak na Božić, koji građanima Crne Gore preko društvenih mreža upućuju pristalice DPS. Tekst je objavljen uz senzacionalistički naslov Spreman na KRVOPROLIĆE! Đukanović poziva pristaše na ustanak za Božić, evo kako glasi poziv građanima. Članak je na Fejsbuku sakupio 108 interakcija. U istom tonu pišu i portali Alo i Espreso, kao i Jutjub kanali Udarne vesti i Srbija online.

Portal Alo u tekstu pod naslovom Milo skovao pakleni plan da vrati DPS na vlast piše da je, prema riječima neimenovanog izvora iz Crne Gore, plan Mila Đukanovića velika kriza, haos i sukobi na ulicama, pa vanredni izbori, prije nego mu se stranka skroz ne raspadne. Dalje navode da je lider DPS i predsjednik Crne Gore počeo sa realizacijom tog plana kada je vratio Skupštini na ponovno odlučivanje Zakon o slobodi vjeroispovijesti kojim se direktno udara na Srpsku pravoslavnu crkvu. Tekst je dopunjen pisanjem portala IN4S o navodnom javnom pozivu građanima na ustanak.

Špekulacije o makedonskom scenariju

Istoričar Aleksandar Raković je u intervjuu za portal Srbin.info iznio tvdnju da je u Crnoj Gori moguć makedonski scenario, odnosno, da bi uskoro mogao uslijediti opoziv predsjednika Đukanovića nakon njegovog odbijanja da potpiše izmjene Zakona o slobodi vjeroispovijesti.

Narativ o makedonskom scenariju koji je Raković plasirao imao je snažan odjek kako u domaćim, tako i u medijima iz Srbije. Tu objavu su prenijeli IN4S, Borba, Novosti, Republika, Pravda, Srbija danas i Nacionalist.

Dominantan broj interakcija prikupili su članci sa portala IN4S (127) i Borba (50). Kada je riječ o portalima iz Srbije izdvaja se portal Nacionalist sa 10 interakcija, a zapažene su i stranice Нови Гвоздени Пук i Путин, koje su podijelile taj sadržaj.

Uprkos tendencioznom izvještavanju kako portala iz Srbije, tako i prosrpskih portala iz Crne Gore, najaveljeni neredi u vidu Božićnog ustanka se nisu dogodili. Zbog složene epidemiološke situacije, Srpska pravoslavna crkva (SPC) u Crnoj Gori nije organizovala masovna okupljanja za Badnji dan ni u jednom gradu, apelujući na vjernike da Badnje veče dočekaju kod kuće. Tako, tradicionalno nalaganje badnjaka su ove godine u manjem broju obavili pripadnici SPC ispred Cetinjskog manastira, kao i u nešto većem broju pripadnici Crnogorske pravoslavne crkve ispred Dvorca Petrovića na Cetinju, bez incidenata.

Nakon smrti mitropolita crnogorsko-primorskog Amfilohija, koji je preminuo 30. oktobra od posljedica uzrokovanih korona virusom, u srbijanskim medijima mogli su se pročitati razni narativi, dezinformacije i teorije zavjere.

Već 29. oktobra u večernjim satima, portal Novosti prvi objavljuje vijest da je Mitropolit preminuo. U kratkom vremenskom periodu i ostali srbijanski portali su prenijeli istu vijest. Tim povodom oglasila se Mitropolija crnogorsko-primorska (MCP), saopštenjem da je zdravstveno stanje Amfilohija nepromijenjeno u odnosu na prethodni izvještaj izdat tog dana i time demantovala srbijanske medije. Mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije preminuo je narednog jutra, što je zvanično potvrdila MCP, nakon čega su uslijedile dezinformacije i teorije zavjere koje su plasirali uglavnom srbijanski mediji.

Misteriozna smrt i teorije zavjere

Samo dan nakon smrti mitropolita Amfilohija na naslovnici Srpskog Telegrafa objavljeno je: Misterija smrti Amfilohija Radovića. Takođe, na portalu Republika, portalu novine Srpski Telegraf, osvanuo je naslov MISTERIJA SMRTI AMFILOHIJA RADOVIĆA! Lekari o poslednjim trenucima života mitropolita: Preminuo sat pred odlazak za Beograd! U tekstu se navodi da je Mitropolit umro naprečac, 11 dana pošto je test pokazao da je negativan na korona virus, što se po nekima smatra misterioznim. Navodi se i da je smrt nastupila samo nekoliko sati prije nego što bi navodno avionom Vlade Srbije bio prebačen na budnu njegu u Beograd.

Srpski telegraf nije ostao usamljen, portal doznajemo.com objavljuje tekst: MISTERIOZNA SMRT „NAJMOĆNIJEG ČOVJEKA CRNE GORE“ procurili detalji o posljednjim satima Amfilohija. U tekstu ne navode zašto se smrt smatra misterioznom, već prenose saopštenje Mitropolije.

Svim Srbima na planeti, kako je naveo, izraze saučešća uputio je i Dejan Lučić, od ranije poznat po teorijama zavjere o 5G mreži i vakcinaciji. On je i smrt mitropolita Amfilohija obavio velom teorija zavjere. Lučić se u video obraćanju javnosti zapitao da li je najveći Srbin umro ili mu je neko pomogao da umre time što ga je stavio na respiratore umjesto da mu je dao tečni kiseonik kao Borisu Džonsonu, predsjedniku Vlade Velike Britanije.

Profesor dr Dejan Mirović je za Srbin.info kazao da je Mitropolit bio pravi čuvar Pećkog trona, ističući da je za vrijeme epidemije korona virusa više puta privođen i šest sati ispitivan u Centru bezbjednosti Podgorica. Navodi i da njegova bolest i smrt idu na dušu tih bezdušnih ljudi koji su to naredili i izvršili. Mirović je dodao da su vladajuće strukture i mediji u Srbiji užasno napadale Amfilohija samo zato što je on pravi egzarh Pećkog trona. Njegove navode prenijeli su portali Naša Borba i Pravda uz naslove: TRESU SE: Evo ko je odgovaran za smrt Amfilohija! i DR MIROVIĆ: Amfilohije bio narodni patrijarh, evo ko je odgovoran za njegovu smrt!.

Milo i DPS sabotiraju sahranu

Povodom smrti mitropolita Amiflohija na udaru srbijanskih medija našao se i predsjednik Crne Gore Milo Đukanović i njegova partija (DPS). Oglasio se Milo posle smrti Amfilohija, o njegovim rečima bruji ceo region!(Alo), ŠTA OVO ZNAČI?! KONAČNO SE OGLASIO I MILO ĐUKANOVIĆ! Uputio saučešće povodom upokojenja mitropolita Amfilohija, ali JEDNA REČENICA otvara mnoga pitanja! (Informer), naslovi su kojima su srbijanski tabloidi prenijeli sadržaj telegrama koji je uputio Predsjednik Crne Gore.

To što Demokratska partija socijalista u svom saopštenju  smatra krajnje neobičnim da Javni servis svih građana prenosi sahranu Mitropolita, te da se mandatar Krivokapić ponaša suprotno onome što se očekuje od nekog ko treba da bude na čelu vlade građana svih vera i nacionalnosti, portal Novosti je prenio uz naslov MILOVOM DPS-u SMETA NARODNA TUGA ZA AMFILOHIJEM: Izgovaraju se koronom, obrušili se i na Krivokapića.

Portali Espreso i Republika objavili su i da je Đukanović, navodno, želio da sabotira sahranu tako što je pokušao da spriječi Matiju Bećkovića da stigne na ispračaj Mitropolita i održi govor. Komentarišu da je Bećković na aerodromu u Beogradu čekao avion koji je iz neobjašnjivih razloga kasnio iz glavnog grada Crne Gore. Taj narativ su potvrdili i istoričari Aleksandar Raković i Čedomir Antić, koji smatraju da je kašnjenje aviona bio pokušaj opstrukcije odlazećeg crnogorskog režima.

Apel doktorice Kliničkog centra Crne Gore, Nevenke Pavličić, koja je zatražila od predsjednika Nacionalnog koordinacionong tijela (NKT) da se izda nalog da se zatvori kovčeg mitropolita Amfilohija uz ocjenu da je obred u kom hiljade ljudi ljube njegovo tijelo leglo zaraze, tabloid Alo je označio kao skandal, naglašavajući da je Milova doktorka pokušala da spriječi ispraćaj mitropolita.

Slavlje koje se nije dogodilo

Portali Vidovdan, Nacionalist i News front objavili su članke sa naslovom Milogorci sa Cetinja slave što je Đed umro, prilažući u sadržaju slike i tvit. Ipak, fotografije koje su postavili nastale su na patriotskom skupu, koji je održan 3. septembra ove godine na Cetinju. Kao dokaz priložili su i tvit korisnika @zelenascg1244 (trol nalog) kome svjedoci javljaju da se na Cetinje zapucalo. U tekstu navode da je slavlje započelo, te da se planira bakljada, što se nije dogodilo.

Čak ni činjenica da se radilo o namjerno plasiranoj dezinformaciji nije spriječila određeni broj korisnika društvenih mreža da je šire dalje. Iste noći, u roku od par sati od objavljivanja lažne vijesti na portalu Vidovdan, link je podijeljen na šest Fejsbuk grupa sa gotovo 160.000 lajkova.

Na društvenim mrežama, nakon konstitutivne sjednice Skupštine Crne Gore, pojavio se montirani snimak izvođenja himne Crne Gore.

Snimak koji je objavila Fejsbuk stranica Српска ЧАСТ + Srpska ČAST  nije autentičan jer je na originalno izvođenje himne „Oj svijetla majska zoro“, članica hora Muzičke škole „Vasa Pavić“ iz Podgorice, montažom izvršena manipulacija i umetnuta pjesma „Oj junaštva svijetla zoro“ u izvođenju Danice Crnogorčević. Tu pjesmu Crnoročevićka je izvodila i na protestnim litijama koje su uslijedile nakon usvajanja Zakona o slobodi vjeroispovijesti. Jedan od takvih snimaka dostupan je na Jutjubu sa litije koja je održana u Podgorici u februaru ove godine.

Autentični snimak izvođenja himne Crne Gore

U opisu objave na stranici Српска ЧАСТ + Srpska ČAST navodi se da je ovo nova Crna Gora, širimo ljubav a ne mržnju, podijeli i zapjevaj. Snimak je objavljen 23. septembra  i za kratko vrijeme postao viralan na Fejsbuku, ali već dan kasnije ne može se pronaći na pomenutoj stranici. Iako na Fejsbuku više nije dostupan, snimak je preuzeo i na Tviteru objavio korisnik @vasic_kim i na njegovom nalogu video ima više od 24 hiljade pregleda.

Na lažnu objavu reagovali su iz Muzičke škole “Vaso Pavić”.

“Želim da se objelodani nedolična, neugodna i neprofesionalna  montaža koja je izazvala velike neprijatnosti meni i mojim koleginicama. Zbog toga je jako važno da se ovakve stvari što prije razotrkiju”, kazala je za Digitalni forenzički centar direktorica škole, Zoja Đurović.

Uznemirujući video-snimak iz Novog Sada, na kome se vidi kako mladić brutalno tuče drugog muškarca a zatim mu dok leži u besvjesnom stanju na zemlji lomi ruke, pojavio se na društvenim mrežama 11. septembra. Identifikovani počinilac, Ivan Kontić iz Crne Gore, za kojim srpska policija intenzivno traga, glavna je tema srpskih medija od trenutka kada je objavljena potraga za njim. Međutim, fotografija drugog Ivana Kontića, koji se ni kriv ni dužan našao na udaru javnosti, preplavila je medije.

Veliki broj domaćih i regionalnih portala izvještavao je o tom gnusnom događaju, koristeći se fotografijom nedužne osobe preuzete sa ličnog Fejsbuk profila, gdje se Kontić slikao sa crnogorskom zastavom i šeširom sa grbom Crne Gore. Osim što su mu narušili ugled, mediji su, ne provjeravajući informacije, nevinoj osobi iscrtali metu jer se našao na udaru brojnih prijetnji i uvreda.

Uslijedili su tekstovi sa naslovima poput: Ivan koji je pretukao mladića u NS, slikao se sa zastavom CG (Nova S), POZIRAO SA CRNOGORSKOM ZASTAVOM: Nasilnik iz Nikšića brutalno pretukao Novosađanina (Nedjeljnik Afera), ‘BATINAŠ’ iz Novog Sada je zapravo ‘CRNOGORSKI PATRIOTA’: Ivan Kontić izuzetno voli crnogorsku zastavu! (FOTO) (Glas javnosti), MOŽE MU SE Milogorac iz Nikšića bije po Novom Sadu i ponosi se zastavom Montenegra (Srbin info).

Medijski diletantizam

Analizom fotografija se jasno može zaključiti da nedužna osoba uopšte ne liči na Ivana Kontića koji je pretukao mladića, a čiju je fotografiju objavila srpska policija. Ipak to nije spriječilo brojne medije da na krajnje neprofesionalan način izvijeste o tom nemilom događaju.

Kontić, koji je zaposlen u firmi Erlang u Plužinama, kaže za portal Onogošt da je bio zatečen kada su na Fejsbuku počele da mu stižu prijeteće poruke zbog čega je morao da ugasi profil. Dodaje da je bio zaprepašten kada je vidio svoju sliku na portalima, a posebno zbog optužbi da je upravo on taj koga novosadska policija traži.Prijaviću sve policiji, tužiću sve te medije, vidio sam i da ima medija iz Crne Gore koji su objavili da sam ja taj napadač. Sačuvao sam slike svake objave. Ja nemam nikakve veze sa tim optužbama, u stvari, ja u svom životu nikad nisam ni bio u Srbiji, zaključuje Kontić

Portal Aktuelno objavio je danas dezinformaciju u tekstu Batova pravila u SAO Budva: Napravio restoran na zemljištu koje je uzurpirao od države!? Navodi se da je Marko Bato Carević u selu Krimovica (opština Kotor) otvorio nacionalni restoran Carević na uzurpiranom državnom zemljištu. Dodaje se da je redakciji pristigao veliki broj pitanja o tome kako je moguće da je neko nelegalno napravio nacionalni restoran i kako to da inspekcija nije reagovala?

Radi istinitog informisanja javnosti obavještavamo da je Marku Batu Careviću izdato odobrenje od Ministarstva održivog razvoja i turizma, 04. septembra ove godine za obavljanje ugostiteljske djelatnosti tipa nacionalni restoran. Da bi jedno ovako rješenje bilo izdato između ostalog neophodno je priložiti dokaz o vlasništvu, što je i urađeno sa listom nepokretnosti br. 836.

Patriotski skup koji je održan u Podgorici 6. septembra (sedam dana nakon parlamentarnih izbora) izazvao je pažnju domaćih i regionalnih medija, gotovo jednaku kao i parlamentarni izbori 30. avgusta. Uoči skupa objavljene su brojne lažne vijesti koje su predviđale nerede za koje bi navodno bili angažovani huligani iz Hrvatske i regiona.

Više beogradskih tabloida objavilo je uoči održavanja skupa lažnu vijest da će na skupu u Podgorici biti nereda za koje će vlast, navodno, angažovati huligane iz Hrvatske. Novosti, Informer, Srbija Danas naveli su da je planirano da huligani dobiju srpske i stare crnogorske zastave i ostala prateća obilježja, a da potom izazovu incidente na etničkoj i vjerskoj osnovi u primorskim gradovima, za koje bi, navodno, bili optuženi simpatizeri prosrpskih partija. Svi mediji koji su objavili lažnu vijest pozvali su se na nepostojeći zagrebački Nacionalist.

Rekorder u objavama lažnih vijesti, portal Glas javnosti dan uoči održavanja skupa izvjestio je o bijelom Poršeu bosanskih registarskih oznaka koji kruži Podgoricom, a u kojem su, navodno, osobe koje bi trebalo da izazivaju nerede.

Uzbunjivanje javnosti najavama nereda

Novosti dodaju da će ljudi dobiti po 100 eura da izazovu haos i nerede na skupu u Podgorici. Pozivajući se na neimenovane izbore i operativna saznanja navode da je samo u Nikšiću izrađeno 300 drvenih palica, a da su iz BiH i Hrvatske dovedeni huligani koji bi izazvali nerede. Portal Alo se nadovezao tvrdeći da se štampaju trobojke i majice koalicije Za budućnost Crne Gore, koje bi navodno koristili izgrednici, pozivajući se na saopštenje Prave Crne Gore. Istu vijest prenosi i IN4S.

Slični narativi stigli su i iz tima lidera koalicije Za budućnost Crne Gore Zdravka Krivokapića. Oni su 5. septembra saopštili da imaju informacije iz bezbjednosnih struktura da na Patriotskom skupu na Trgu nezavisnosti može doći do incidenata sa tragičnim posljedicama.

U toku samog događaja, koji su pojedini mediji okarakterisali kao ustaški pir, u medijima se moglo pročitati da se pjevala pjesma Bojna Čavoglave, Marka Perkovića-Tompsona. Slične objave imali su  Informer i Srbija danas koji navode da su prisutni otvoreno pozivali na nasilje i koristili se govorom mržnje, dodajući da je uz Tompsona i pjesmu Bojna Čavoglave okupljena masa uzvikivala baci bombu, goni Srbe, mašući i crnogorskim zastavama. Na podgoričkom skupu nije bilo takvog skandiranja niti su puštane pjesme Tompsona.

Polemike o broju učesnika

Polemisalo se i oko broja prisutnih. Srbijanski tabloidi okarakterisali su skup kao šaku jada, sa svega nekoliko hiljada prisutnih. Glas Javnosti piše da je vlast jedva okupila sedam hiljada ljudi, dok IN4S tvrdi da je bilo oko osam hiljada. Svoje trvrdnje su ilustrovali fotografijama iz različitih uglova ili onima prije početka skupa, kada su se ljudi tek okupljali, kada se ne rade takve procjene. S druge strane, prema zvaničnim podacima saopštenim iz Uprave policije, na skupu je bilo oko 50.000 ljudi. Prema analizi DFC-a, koja je rađena na osnovu snimaka i fotografija sa terena i drona, sinoć je na Trgu bilo oko 35.000 ljudi.

U susret sjutrašnjim izborima na društvenim mrežama i u medijima objavljene su brojne lažne vijesti.

Tako se na društvenim mrežama večeras pojavila lažna vijest da je predsjednik Francuske, Emanuel Makron, pozvao Crnogorce da na sjutrašnjim izborima glasaju za opoziciju. Više profila je objavilo fotografiju sa sajta politika.rs. DFC je analizom utvrdio da ta vijest ne postoji na tom mediju, da je riječ o foto-montaži kao da i je posljednja objava na sajtu politika.rs o Makronu od petka kada je prenijeta njegova izjava o situaciji u Bjelorusiji kao i mogućoj interveniciji Rusije u toj zemlji.

❗️❗️❗️❗️LAŽNA VIJEST ❗️❗️❗️❗️: Na društvenim mrežama večeras se pojavila lažna vijest da je predsjednik Francuske,…

Posted by Digital Forensic Center – DFC on Saturday, August 29, 2020

Osim toga na Tviteru se danas pojavio I lažni profil osnivača i dugogodišnjeg predsjednika Liberalnog saveza Crne Gore, Slavka Perovića. Njegovu objavu  prenijele su opozicione političke partije (Demokrate i nosilac izborne liste Za budućnost Crne Gore, Zdravko Krivokapić), mediji i aktivisti na društvenim mrežama. Analizom smo utvrdili da je lažni profil kreiran danas oko 16 sati, kao i da gospodin Perović već duže nije aktivan na društvenim mrežama i ne koristi mobilni telefon. Jedini profil koji je Perović aktivno koristio na Tviteru kreiran je 2013, a na njemu nije bio objava već šest godina.

Ranije je Glas javnosti objavio je lažnu vijest da je u Crnu Goru moguće ući iz Srbije bez PCR testa. U tekstu se navodi da je to omogućeno za posebnu grupu građana (koji imaju crnogorsko državljanstvo), preko graničnog prelaza “Dračenovac” u opštini Rožaje, bez negativnog PCR testa. Dodaje se da je to pokušaj vladajuće Demokratske partije socijalista (DPS) da izborni rezultat popravi “uvozom” lica bošnjačke nacionalnosti, nastanjenih u Raško-polimskoj oblasti, koja poseduju crnogorsko državljanstvo, i koji su već počeli na ovaj način da ulaze u Crnu Goru. Prema mjerama Nacionalnog koordinacionog tijela ulazak u Crnu Goru iz Srbije moguć je samo uz negativan rezultat PCR testa na novi koronavirus (SARS-CoV-2) star ne više od 72 sata ili pozitivan rezultat antitijela na novi koronavirus (SARS-CoV-2) klase IgG dobijen ELISA serološkim testo. Ta pravila važe i za crnogorske državljane kao i za strance sa prebavilištem u Crnoj Gori i za srpske državljane. Pomoćnik direktora Instituta za javno zdravlje Senad Begić prije tri dana je rekao da očekuje da će se uskoro steći uslovi kada će državljani Srbije moći da uđu u Crnu Goru bez PCR testa, ali nije mogao da precizira kada. Radujem se i očekujem da, eventualno uz popuštanje nekih mera, PCR ne bude isključivi uslov za ulazak u Crnu Goru, rekao je tada Begić.

View this post on Instagram

📣📣📣📣LAŽNA VIJEST: Glas javnosti objavio je lažnu vijest da je u Crnu Goru moguće ući iz Srbije bez PCR testa. U tekstu se navodi da je to omogućeno za posebnu grupu građana (koji imaju crnogorsko državljanstvo), preko graničnog prelaza “Dračenovac” u opštini Rožaje, bez negativnog PCR testa. Dodaje se da je to pokušaj vladajuće Demokratske partije socijalista (DPS) da izborni rezultat popravi “uvozom” lica bošnjačke nacionalnosti, nastanjenih u Raško-polimskoj oblasti, koja poseduju crnogorsko državljanstvo, i koji su već počeli na ovaj način da ulaze u Crnu Goru. Prema mjerama Nacionalnog koordinacionog tijela ulazak u Crnu Goru iz Srbije moguć je samo uz negativan rezultat PCR testa na novi koronavirus (SARS-CoV-2) star ne više od 72 sata ili pozitivan rezultat antitijela na novi koronavirus (SARS-CoV-2) klase IgG dobijen ELISA serološkim testo. Ta pravila važe i za crnogorske državljane kao i za strance sa prebavilištem u Crnoj Gori i za srpske državljane. Pomoćnik direktora Instituta za javno zdravlje Senad Begić prije tri dana je rekao da očekuje da će se uskoro steći uslovi kada će državljani Srbije moći da uđu u Crnu Goru bez PCR testa, ali nije mogao da precizira kada. Radujem se i očekujem da, eventualno uz popuštanje nekih mera, PCR ne bude isključivi uslov za ulazak u Crnu Goru, rekao je Begić. Lažnu vijest su nakon Glasa javnosti objavili portali Informer, Večernje novosti, Alo i Espresso.

A post shared by Digital Forensic Center (@dfcmne) on

Lažnu vijest su nakon Glasa javnosti objavili portali Informer, Večernje novosti, Alo i Espresso. Nakon što je DFC registrovao tu lažnu vijest, Fejsbuk je reagovao i označio objave beogradskih tabloida na toj društvenoj mreži kao lažne informacije.